ضد عفوني آب در برنامه های كوهنوردی

گردآوری:  دكتر فرید عباسی

ماده ضد عفونی کننده پرکلرین را بشناسیم
پرکلرین یا گرد کلر چیست؟
پرکلرین (هیپو کلریت کلسیم) ماده ایست سفید رنگ با خاصیت گندزدایی که جهت ضدعفونی آب ـ سبزی ـ میوه ـ ظروف ـ حمام ـ توالت و محلهای آلوده بکار میرود.
این ماده معمولا در بازار با درجه خلوص ۶۰ – ۷۰ درصد عرضه میشود.
پیشگیری از بیماری به مراتب ساده تر و ارزان تر از درمان است
عامل بسیاری از بیماریهای واگیر رودهای (وبا و…)موجوداتد بسیار ریزی هستند که با چشم دیده نمی شوند.این موجودات با خوردن آب ـ سبزی ـ و میوه آلوده ویا از طریق انتقال آنها توسط دست یا حشرات به مواد غذایی و ظروف وارد بدن انسان شده و ایجاد بیماری مینماید.
یکی از راههای پیشگیری از ابتلا به بیماریهای واگیر روده ای ضد عفونی کردن آب های آشامیدنی و مصرفی و میوه و سبزیجات با محلول پرکلرین می باشد.

طریقه ضد عفونی آب مصرفی خانگی:
اگر آب آشامیدنی شما از آب لوله کشی شهر تامین نمی شود بهتر است آب آشامیدنی خود را جهت اطمینان کامل بطریق زیر ضد عفونی نمایید.
توجه کنید:هر آبی ـ بدون توجه به منبع ، زلالی ویا رنگ و بو و مزه آن ـ غیر بهداشتی
محسوب میشود مگر اینکه با کلر ضد عفونی شود.
سه قاشق مربا خوری(۱۵ گرم) گرد پر کلرین را در یک بطری(رنگ بطری تیره باشد) یک لیتری آب اضافه نموده(به این محلول محلول مادر میگویند) و بهم بزنید. و سپس هفت قطره از این محلول(محلول مادر) را به یک لیتر آب اضافه نموده و بهم بزنید. پس از نیم ساعت با اطمینان خاطر مصرف نمایید.

 چند نکته مهم:
• پودر کلر را میتوانید از مراکز بهداشتی که در تمام کشور فعال هستند واحد بهداشت محیط بصورت رایگان تهیه کنید (همان جاهایی که بچه هارا واکسن میزنند).
• اگر پودر کلر مدتی بماند( بیش از یک تا دو هفته )هنگام استفاده آب را تلخ میکند پس برای هر برنامه باید کلر تازه تهیه کنید .
• در هر برنامه همان ۱۵ گرم که صرف تهیه محلول مادر میشود برای شما کافیست.
• پودر کلر را در ظرفهای کوچک شیشه ای یا پلاستیکی جای دارو دور از نور در جایی خشک و تاریک نگهداری کنید وگرنه تبخیر می شود.
• پودر کلر را در کنار مواد غذایی یادر ظرفهای سر باز نگهداری نکنید و گرنه بوی آن در تمام محوطه پخش میشود ( مثل بویی که در استخرها می آید ).بهتر است حتی پودر درون ظروف سربسته را هم در هوای آزاد و نه در کنار وسیائلتان بگذارید ودر یک جای سایه دار.
• محلول مادر را که درست کردید ( ۱۵ گرم در یک لیتر آب)مقداری از آن را در یک ظرف کوچک دارای سر قطره چکان ( این ظرف ها را میتوانید از داروخانه ها تهیه کنید)بریزید. ظرفتان را در یک فویل آلمینیومی بپیچید و آن را در چند لایه پلاستیک بگذارد.هفت قطره از این محلول برای یک لیتر آب کافیست( تقریبا ۱۱ قطره برای یک بطری ۵/۱ لیتری آب ) .
• توجه کنید محلول شما مثل وایتکس دارای خاصیت رنگبری است پس دقت کنید در هنگام حمل و نقل ویا زمان استفاده روی لباسها یا وسایلتان نریزد.
• پس از اظافه کردن کلر به آب حتما نیم ساعت صبر کنید بعد از آب استفاده کنید
• کلر رنگ بو یا مزه آب را چندان عوض نمیکند.
• از پودر کلر میتوانید برای ضد عفونی کردن سبزیجات میوه ها و اماکن و ظروف هم استفاده کنید که نحوه آنرا میتوانید از کارشناسان بهداشت محیط جویا شوید.
• اگر آب تصفیه شده در اختیار ندارید برای حفظ سلامت خود آبهای چاه ، چشمه و بخصوص آبهای جاری را حتما با کلر ضد عفونی کنید .
• در برنامه های چند روزه حتما به این نکته توجه دو چندان کنید.
• ضمنا در برنامه هاي كوهنوردي از قرص هاي كلر هم مي توان استفاده كرد ولي متاسفانه در بازار ايران كمتر يافت ميشود ولي در كشورهاي نپال و پاكستان كه احتمال آلودگي آب نيز بيشتر است از طريق داروخانه ها قابل خريداري مي باشد.
• با رعایت بهداشت بدون بیماری و با آرامش سفر کنید و از کوهستان زیبا لذت ببرید. 

                                                                                                  

 تغذیه در کوه نوردی

گردآوری: دکتر حمید مساعدیان

با توجه به تغییراتی که ارتفاع روی کلیه سیستم های فیزیولوزیک بدن انسان میگذارد وشرایط نامساعدی که یک کوه نورد ودستگاه گوارش وی با آن مواجه است، بحث نوع تغذیه وتغذیه مناسب از مهمترین مقولات علم پزشکی ارتفاع وعلم تغذیه است.
در ورزش کوه نوردی هیچ سفارش استاندارد وموکدی مبنی بر نوع تغذیه برای کوه نوردان وجود ندارد ومهمترین اصل ذائقه فرد در ارتفاع می باشد.
چه بسا غذاهای بسیار لذیذی که فرد در منزل ودر ارتفاع پایین با میل فراوان تناول می کند ولی در محیط کوهستان جزو بد مزه ترین غذاها و عامل بی اشتهایی فرد در ارتفاع باشد.
 

بر طبق این اصل، هر فردی می بایست خود رژیم مناسب تغذیه ای خود را انتخاب کند.
در کنار ذائقه شخصی فرد، رعایت نکات مهمی که در اینجا می آید میتواند به کوه نورد در داشتن یک تغذیه مناسب در محیط کوهستان کمک کند.
1- استفاده از آب کافی و فراوان در پیش –حین وپس از پرداختن به ورزش کوهنوردی متعادل کننده کلیه فعالیتهای فیزیولوژیکی کوهنورد است.در یک کوهنوردی سنگین در هر ساعت 2 لیتر آب از بدن خارج می شود که باید بلافاصله با نوشیدن مایعات کافی جبران شود.

2- بهتر است در حین اجرای برنامه های کوه نوردی از غذاهای مایع و نرم استفاده شود .همچون سوپ ها که علاوه بر تامین نیازهای تغذیه ای فرد مایعات کافی نیز به بدن فرد می رساند.

3- بهتر است از مواد قندی به گو نه ها و طعم های مختلف و متنوع وبه تناوب استفاده شود تا ضمن تامین انرژی مورد نیاز فرد سطح قند خون وی در حد نرمال قرار گیرد.

4- با توجه به بروز آلکالوز تنفسی در حین صعود که ناشی از تنفس های سریع وعمیق است استفاده از مواد ترش همچنین بعنوان اشتها آور بسیار کمک کننده است.

5- در حین کوهنوردی و در پی تعریق، مقدار زیادی املاح بدن از دست می رود.استفاده از نمک در طول برنامه های کوهنوردی می تواند در ایجاد تعادل الکترولیتی بدن نقش به سزایی داشته باشد.همچنین می تواند از بروز خستگی و کوفتگی مفرط عضلات پیش گیری کند.

6- استفاده از انواع سبزیجات و میوجات تازه و کمپوت شده میتواند از بروز مشکلات گوارشی ناشی از یبوست جلوگیری کند.همچنین استفاده از میوه جات می تواند در تامین ویتامین های مورد نیاز بدن موثر باشد.

7- به طور کلی بستگی به ارتفاع محیط انرژی متوسط مورد نیاز یک کوهنورد با وزن 70 کیلو گرم حدود 3500 تا 5000 کیلو کالری است. که 60 تا 70 درصد این انرژی را باید از کزبوهیدراتها (قندها) و 20 تا 25 درصد آنرا از چربی ها و 15 تا20 درصد آنرا از پروتئینها تامین کرد.

8- در ارتفاع نباید از قهوه، الکل، چای سبز استفاده کرد و بهتر است بعنوان جایگزین از مخلوطی از دو سوم آب ویک سوم از انواع آب میوه استفاده کرد.

9- خوردن یک صبحانه سبک وپر انرژی می تواند پایه یک فعالیت خوب کوهنوردی در طول روز باشد ودر ادامه در طول روز هر 2 ساعت نوشیدن مایعات فراوان (حتی اگر احساس تشنگی نمی کنید) وخوردن میان وعده سبک همچون مواد قندی و پروتئینی میتواند در ادامه روند کوهنوردی در طول روز بسیار مفید باشد.

10- رعایت مسائل بهداشتی و استفاده از آب و غذای مطمئن وبهداشتی میتواند تضمین کننده سلامتی شما با شد.

  غارهاي مصنوعي:

اين نوع غارها به غارهاي دست کن معروفند که تعداد آنها در ايران بسيار است و معمولا براي اهداف خاصي حفر شده اند که عبارتند از:

 الف- براي اسکان و زندگي حفر شده اند مانند مجموعه غارهاي دست کن در ميمند شهر بابک که شهر کوچکي در نزديکي شهر بابک قرار دارد. در حال حاضر بيش از 5 هزار نفر در اين شهر باستاني که از دوره ساسانيان بنا شده زندگي مي کنند. محل هاي سکونتي که در اين منطقه در لايه هاي رسوبي فشرده دوره سوم زمين شناسي ( کرتاسه ) حفر شده اند شامل اتاقها، انبارها، آغل، آشپزخانه و… است.

 ب - براي دفاع حفر شده اند که اين غارها در مناطق مختلف کوهستاني يا زيرزميني جهت دفاع حفر شده اند.

 ج - غارهايي که جهت برگزاري آئين هاي مذهبي حفر شده اند و اين غارها معمولا در دل کوه ها قرار دارند.

 د - غارهايي که خود به خود با استخراج يک معدن و برداشت محصولات معدني به وجود مي آيند.

 کارست Karst:

بخش هاي فوقاني قاره ها اساسا توسط رسوبات دريايي قديمي شکل گرفته اند و به صخره تبديل شده و بر روي سطح دريا بالا آمده اند.

سپس فرسايش در اين صخره ها خوردگي ايجاد کرده، رشته کوه ها را کنده است در حالي که رودخانه ها و يخچالها دره ها را ايجاد کرده و مجراهايي را در حفرات به وجود آورده اند.

آب باران به دليل وجود درزه هاي صخره به مجراهاي زيرزميني نفوذ مي کنند و هنگامي که اين مجراها کاملا پيشرفت مي کنند، به سرعت به شکل خشکي در سطح زمين نمودار مي شوند.

جويبارها و رودخانه ها به زيرزميني جريان مي يابند و هنگامي که اين عمل به حالت پيشرفته خود رسيد، اين منطقه کارست خوانده مي شود.

اين واژه آلماني توصيف چشم اندازه صخره اي خشک در شمال غرب يوگسلاوي است.

غارشناسی :

 براي نخستين بار اصطلاح غارشناسي يا جغرافياي زيرزميني يا علم غارها به وسيله ادوارد آلفرد مارتل دانشمند فرانسوي براي مطالعه غارها به کار برده شد.

غارشناسي يکي از رشته هاي زمين شناسي است که امروزه به واسطه موفقيت هاي چشم گيري که در زمينه کشف آبهاي زيرزميني و کشفيات ديگر به دست آورده، نظر زمين شناسان، کاني شناسان، آب شناسان، باستان شناسان و زيست شناسان را به نحو شايان توجهي به خود جلب کرده است.

غار نوردان و غارشناسان در نيمه دوم سده اخير، کشفيات بسياري انجام داده اند.

در اين کشفيات، جهانگردان، کوه نوردان و دانشمندان علوم مختلف به ويژه زمين شناسان هر يک سهم به سزايي دارند.

کشفيات غارشناسي به سازوبرگ ويژه ايمني نيازمند است که براي افرادي که بدون توجه به اين امر، به غارنوردي و غارشناسي بپردازند، ممکن است موجب زيانهاي بسيار و حتي تلفات جاني شود.

غارنوردي و غارشناسي هم جنبه ورزشي و هم جنبه تحقيق و پژوهش دارد.

به جنبه ورزشي غارنوردي و همچنين رکوردي که غارنوردان از نظر کشف ژرف تريل يا طويل ترين غارها به دست مي آورند ويسا طول مدت زماني که در زيرزمين قرار دارند و نيز توجه مي شود.

اين امر بستگي به ورزيدگي غارنوردان چه از نظر بدني و چه از نظر آشنايي با دانش غارنوردي و غارشناسي دارد.

 بايد توجه داشت که ورود به غار، حرکت و راه پيمايي در زير زمين با مشکلات و دشواري هاي فراوان توام است که مستلزم داشتن نيروي کافي روحي، بدني، استقامت و پايداري در مقابل خستگي، سرما و رطوبت در داخل غارهاست.

غارنوردان اغلب به يکي از علوم: زمين شناسي، زيست شناسي، آب شناسي، فيزيک، شيمي، باستان شناسي و… کما بيش آشنايي و توجه دارند که اين امر موجب علاقه آنها به مشاهده مناظري از زيباييهاي طبيعي زير زمين مي باشد.

 ماهيت غارشناسي و کاربرد آن:

 1-کاربرد غارشناسي در آب شناسي شايان توجه است و در تعيين آبهاي زير زميني در هر کشور سهم به سزايي دارد.

همچنين از نظر جلوگيري از خرابي شهرها و روستاها بر اثر سيلابها و طغيان رودها به ويژه در زمين هاي آهکي اهميت زيادي دارد.

هنگام ساختن مجاري (لوله کشي) آب در زمين هاي آهکي، مطالعه غارها به ويژه آنهايي که از ديد پنهان هستند، الزامي است.

اگر در ساختن سد مطالعه غارشناسي کافي انجام نگرفته باشد و احيانا غارهايي در زير محل سد وجود داشته باشند، آبهاي پشت سد در غارها نفوذ مي کنند و در نتيجه سد بدون استفاده مي شود.

 2-غارشناسي در ساختن بناها و ساختمانها نيز اهميت دارد.

بعنوان مثال: در ساختن بناهاي چند طبقه، پل ها، تونل ها و دالان هاي زيرزميني براي مترو، ساختن خطوط آهن و خانه هاي ضد زمين لرزه اگر مطالعه کافي در اين امر نشود، ممکن است موجب ايجاد خسارتها و زيانهاي مالي فراوان و گاهي تلفات جاني شود.

 3-هنگام استخراج معادن، بيش از هر چيز لازم است که به وضع آبهاي زيرزميني که در نواحي آهکي جريان دارد، رسيدگي شود تا از پراکنده شدن کانسار و تلفات جاني احتمالي جلوگيري به عمل آيد.

بالا آمدن آب، در چاه هاي معادني که در نواحي آهکي قرار دارند، گاهي بسيار سريع است (4000 تا 5000 متر مکعب در ساعت) که با مطالعه شکاف ها و غارهاي زيرزميني در چنين زمين هايي مي توان اين پديده را پيش بيني نمود و از زيان هايي که از اين طريق ممکن است به معدن برسد، جلوگيري کرد.

 4-يکي از کاربردهاي غارشناسي در چينه شناسي است که در تعيين قرار گرفتن لايه هاي مختلف سنگ هاي رسوبي و تاريخ گذشته زمين به ما کمک مي کند.

5-از نظر ديرينه شناسي ما را در کشف جسد جانوراني که در گذشته در غارها مي زيستند و همچنين آثار انسان اوليه در دوره ديرين سنگي و نوسنگي و کشف ابزار آلات و سلاح هاي انسان ياري مي دهد.

 6-از نظر زيست شناسي و مطالعه گياهان و جانوران به ويژه مطالعه جانوران غارزي در گذشته و حال مفيد است.

 7-برخي از غارها به واسطه داشتن چکيده و چکنده هاي فراوان خود زيبايي خاصي دارند که اين امر مي تواند باعث جلب توريست شود.

 آبشناسي (آب و هواشناسي) غار:

اين اصطلاح از کلمه وا به معني هوا و آب تشکيل شده است و عبارتست از مطالعه تغييرات هوا در زيرزميني. در زمستان هنگامي که خاک يخ زده است، جريان آب متوقف مي شود و در بهار و تابستان و پائيز از سرگرفته مي شود.

با مطالعه آن مي توانيم محيطي را که در آن گياهان و جانوران رشد و نمو کرده اند، را بشناسيم و به آن چه مربوط به سازند غارها است، پي ببريم مانند گودي ناشي از خوردگي (Corrosion) و يا پرشدگي Comblement & Filling up)) بر اثر به وجود آمدن چکنده ها (Stalactite) مي باشد.

عوامل گوناگوني در آبشناسي مورد مطالعه قرار مي گيرد که عبارتست از:

-دماي هوا که معمولا نسبت به دماي متوسط ساليانه غار (در صورتي که با خارج در ارتباط نباشد) ثابت است.

-دماي آب

-دماي سنگ

-چگالي (وزن مخصوص) هوا که منشاء جريانات هوايي در زير زمين است.

-رطوبت سنجي Hgdrometry که تغييرات ميزان بخار آب را مورد سنجش قرار مي دهد که از 30 تا 100% تغيير مي کند.

1)Climmatology

3-مقدار گاز

-مقدار گاز در خوردگي اهميت زيادي دارد.

-اهميت مقدار گاز (به ويژه گاز کربنيک) در فرآيند فرگشت (تحول و تکامل) غار در زير زمين است.

کارست شناسي:

کارست شناسي عباتست از مطالعه زمين هاي آهکي که براي نخستين بار در زمينهاي آهکي ناحيه اي از يوگسلاوي به نام کارست karst انجام شد.

زيست غار شناسي عبارتست از مطالعه گياهان(Flora) و جانوران (Fauna) در زير زمين.

مواد زائد مانند پيل ها، کربورها و … که از غارشناسان در غار برجاي مي ماند، موجب از بين رفتن موجودات زنده غار مي گردد.

 الف – گونه هاي جانوري:

از هر نوع جانوري که در خارج از غارها زندگي مي کنند، مي توان نمونه هايي را در غار يافت از جمله: پستانداران، حشرات، خزندگان، ماهيها و…

 جانوران موجود در غارها به سه بخش تقسيم مي شوند:

I – غارنشينان Trogloxene :

که عبارتند از غار زيستيان اتفاقي که معمولا در منطقه تاريک و روشن غار در نزديکي در و ورودي آن زندگي مي کنند، مانند پشه ها و برخي از حشرات.

در اين ناحيه از غار مي توان برخي از پستانداران مانند روباه، گورکن، استخوان هاي کفتار و خرس هاي غار دوره هاي پالئو را مشاهده نمود.

II – غار دوستان Troglophiles :

جانوراني که به طور اتفاقي در مناطق دورتر از دهانه غار و در تاريکي مطلق زندگي مي کنند مانند شب پره يا خفاش و حشراتي که از گوانو تغذيه مي کنند.

III – غار زيان Troglobies:

نوعي از دوزيستان به نام پروته Protee و آفنوپس (Aphoenops) که اين جانوران کاملا در زير زمين متوليد مي شوند، زندگي مي کنند، توليد مثل کرده و در همان جا مي ميرند.

اين جانوران فاقد رنگدانه بوده و چشمان آنها ضعيف بوده و يا از بين رفته است. پاهاي اين جانوران بسيار بزرگ، شاخک ها و حس بويايي آنها بسيار قوي است.

عده اي اين جانوران را متعلق به دوران سوم دانسته و آنها را سنگواره هاي زنده مي نامند.

 ب- گونه هاي گياهي:

از آن جائي که نور مورد نياز در غارها براي عمل فتوسنتز وجود ندارد، مي توان گفت که گياه سبزينه دار غارزي هم در غارها وجود ندارد. بنابراين گياهان در نزديکي دهانه غار، در محلي که نور تا اندازه اي وارد مي شود يا از نور مصنوعي استفاده مي شود، رشد و نمو مي کنند.

 گياهان در غار ها شامل انواع ذيل مي باشند:

I- قارچها:

قارچها در صورتي رشد مي کنند که درغار مواد آلي و يا کاني وجود داشته باشند تا به سهولت به وسيله دياستازي که از خود ترشح مي کنند، جذب انجام دهند.

II- انگلها:

در صورت وجود تکيه گاهي براي رشد و زندگي، انگل ها مي توانند يافت شوند.

خنک و مرطوب بودن ممکن است براي گونه هاي از ميان رفته، به صورت پناهگاهي باشد.

به عنوان مثال مي توان از غار بزرگ اطلس در مراکش نام برد در اين ناحيه کنکرسيون هايي از گونه هاي کاملا از ميان رفته اي از موجودات زنده که از بقاياي گياهي افريقا هستند، يافت مي شود.

بخش اول : غارهاي طبيعي

 

منبع : پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور

 

* در شرایط زیر میزان تابش اشعه به پوست بیشتر است ( پس استفاده از ضد آفتاب ضروریست ):

۱- زمانی که مدت تابش خورشید به پوست، در ساعات بین 9 صبح تا 3 بعد ازظهر ، بیش از 20 تا 30 دقیقه باشد.
۲ – زندگی در مناطق آفتابی و مرتفع ( افزایش ۳۰۰ متر ارتفاع ۴٪ شدت اشعه خورشید را افزایش میدهد)
۳ – در زمان فعالیتهای ورزشی در ارتفاع یا در مجاورت آب یا برف مثل کوهنوردی ، اسکی ، شنا و …( مناطق شنی برفی یا کنار دریا ۸۰٪ اشعه خورشید را باز تابش میکنند).
۴ – هرچه پوست سفید تر است.
۵ – پوشیدن لباسهای شل – نایلونی و خیس.
۶ – برخورد مستقیم اشعه خورشید با پوست به علت عدم محافظت مناطق باز از نور خورشید.(پس ضد آفتاب فقط مخصوص صورت نیست).

*در زمان استفاده از ضد آفتابها به این نکات دقت کنید:

1- در مواردی که طول مدت تابش زیاد می باشد بهتر است هر دو ساعت یکبار ضد آفتاب تجدید شود.
2- اکثر ضد آفتابها محلول در آب بوده و با شستشو و تعریق پاک می شوند.
3- برای افزایش اثر ضد آفتاب بهتر است نیم ساعت قبل از قرارگرفتن در معرض نور خورشید استفاده شود.
4- مصرف ضد آفتاب در سنین کمتر از 6 ماه ممنوع بوده و در زنان باردار نیز بهتر است از مصرف آن خودداری گردد.ترکیبات ضد آفتاب حاوی الکل ، در اطفال کمتر از 12 سال ممنوع می باشد چون ممکن است موجب تحریک پوست شود.
 

دو نکته:

اول : تابش نور خورشید به مدت 15 دقیقه در روز به دستها و صورت یا بدن ، برای تولید مقادیر کافی vit Dفعال ، کافی است.

دوم : استفاده از ضد آفتاب به معنی ایمنی 100% در مقابل اشعه ماوراء بنفش نبوده و حتماً می بایست با استفاده از پوششهایی مثل کلاه و سایه بان و یا چتر از پوست محافظت بیشتری کرد.

Refrance:
1 -Habif : clinical Dermatology
2 -Kenneth : ledo : Photodermatosis

 گردآوری:  دكتر چراغ زاده

غارهاي طبيعي

تعريف غار :

غار حفره اي نسبتا بزرگ بر روي زمين يا در زير آن مخصوصا زماني که طبيعي باشد و در زمين دهانه يا مدخلي داشته باشد.

غارها به 2 نوع طبيعي و مصنوعي تقسيم مي شود:

1-غارهاي طبيعي:

غارهاي طبيعي در اثر عوامل مختلفي چون نفوذ آب در طبقات آهکي، وقوع زمين لرزه يا چين خوردگي زمين، اثر آبشارها و امواج دريا، وجود آتشفشان يا گدازه هاي حاصل از آن و انواع غارهاي بادي و يخي به وجود مي آيد.

غارهاي طبيعي بيشتر در اثر نفوذ آب در طبقات آهکي به وجود مي آيند و به فراواني در دنيا يافت مي شوند. تعداد اندکي از آن ها در سنگ هاي گرانيتي، آتشفشاني و يا سنگ هاي شني وجود دارند.

بنابراين اکثر غارهاي طبيعي از سنگ هاي آهکي تشکيل شده که ارتباطي مستقيم با تشکيلات سنگ هاي رسوبي دارند. منشاء اين سنگ ها در اصل شيميايي يا بيوشيميايي است و تشکيل دهنده عمده آنها کربنات کلسيم Caco3 مي باشد.
مهمترين خاصيت سنگ هاي اهکي انحلال آنها در آبهاي محتوي دي اکسيد کربن CO2 است.

اين گاز ترکيبي از دو عنصر کربن و اکسيژن است که به فراواني و به صورت گسترده در سطح زمين وجود دارد و همواره در فعل و انفعالات بيولوژيکي شرکت مي کند.
(عناصري چون اکسيژن، نيتروژن، هيدروژن و کربن در تمامي موجودات زنده وجود دارد و موجودات براي حفظ انرژي خود با مصرف ترکيب عناصر کربن دار به حيات خود ادامه مي دهند).

 دي اکسيد کربن گازي است که در هوا وجود دارد، اين گاز در جايي که سنگ هاي آهکي در داخل غار تشکيل شده اند، از غلظت بيشتري برخوردار است.

دي اکسيد کربن بيش از همه در فضا از بين مي رود و از بدو پيدايش در روي زمين مقدار اين گاز به تدريج رو به افزايش بوده است.

محلول دي اکسيد کربن در آب اسيدکربنيک (H2CO3) توليد مي کند. کلسيم محلول در آبها يا ترکيب اين اسيد کربنات کلسيم به وجود مي آورد که در آب قابل حل بوده و طبقات سنگ هاي آهکي را تشکيل مي دهد.

 سنگ هاي آهکي احتمالا از دوره پرکامبرين (2000 تا 3500 ميليون سال قبل) وجود داشته اند.

همزمان با تشکيل سنگ هاي جديد آهکي، سنگ هاي قديمي در اثر فعل و انفعالات هواي روي زمين و اسيد کربنيک ناپديد مي شوند.

CaCO3 + CO2 + H2O———Ca (H2 CO3) 2

البته اين فعل و انفعالات ساده نيست و قابل تغيير نيز نمي باشد و نهايتا موازنه هاي شيميايي که هميشه در آب وجود دارد، انجام مي گيرد.

برقراري موازنه در اثر شرايط خاص به صورت فعل و انفعالاتي از چپ به راست يا از راست به چپ انجام مي گيرد.

زماني که فعل و انفعال اين فومول از چپ به راست انجام گيرد، در حقيقت آبهاي جاري از طريق زمين هايي که داراي پوشش گياهي هستند، از گاز CO2 غني شده و به لايه هاي تحتاني سنگ هاي آهکي نفوذ مي کنند و مقدار مساوي از کربنات کلسيم به محلول بي کربنات کلسيم تبديل مي شود.

حال اگر اين محلول به داخل غاري جاري شود يا در لايه هاي سنگ هاي آهکي نفوذ کند با فضايي که داراي دي اکسيد کربن کمتري است، مواجه مي شود.
قسمتي از محلول دي اکسيد کربن به فضايي که تحت تاثير ته نشيني کربنات کلسيم است باز مي گردد، در اين حالت فعل و انفعال فرمول از راست به چپ انجام مي گيرد.
در اين صورت آب مدت بيشتري نمي تواند تمامي کربنات کلسيم را که به شکل رسوب باقي مانده است، حل نمايد، لذا رسوب يا ته نشين نازکي از آهک در سقف يا ديواره غار يا به صورت آهک کريستاليذه آويخته از شقف باقي مي ماند.

وقتي که اين تشکيلات آهکي که به طور عمودي از سقف به پائين آويزان باشند، آنها را استالاگتيت  Stalactite يا چکنده مي نامند.

ته نشين هاي آهکي به وجود آمده از چکه هاي آب از سقف به سمت پائين در کف غار رو به بالا مي روند که استالاگميت Stalagmite يا چکيده ناميده مي شوند.
شکل رشد پيدا کرده آنها يکسان است اما در انتها ضخيم تر و همگي در مقابل جريان هوا يا آب مقاوم هستند. تزئينات آهکي در ايران به نام هاي پرده اي، سوزني، جرقه اي، گل کلمي، فندقي، اسفنجي و نقل بادامي وعروف است.

اين دو تشکيلات در طول هزاران سال گسترش پيدا مي کنند و رشد آنها گاهي فقط به چند سانتي متر در يک قرن محدود ميشود که به نظر عده اي از زمين شناسان رشد آنها در هر قرن 5/2 سانتي متر مکعب است. گاهي اين دو تشکيلات در طول قرون متمادي بهم رسيده و تشکيل ستوني را مي دهند که از سقف به زمين مي رسد و اين ستون ها گاهي به ديواره غار مي چسبد که به آنها جرز Piliers مي گويند.

آبي که در امتداد طول سقف غار جريان مي يابد، بتدريج سقف غار را از کربنات کلسيم مي پوشاند که روانه (Coulee) Flow ناميده مي شود.

چرا تزئينات آهکي در مواقعي به رنگ هاي مختلف ديده مي شوند؟
زماني که آب وارد لايه هاي زمين مي شود، ممکن است در حين حل کردن آهک به رگه هايي از فلزات و مواد معدني ديگر برخورد کند و مقداري از آن ها را حل کرده و با خود به فضاي درون غارها ببرد و در زمان شکل گرفتن تشکيلات آهکي، اين رنگ در آن تاثير بگذارد.
رنگ سفيد شيري که در مواقعي به زردي مي زند، رنگ خالص تشکيلات آهکي است و ديگر رنگها در نتيجه املاح موجود در کربنات کلسيم است. البته مواقعي پيش مي آيد که يک قسمت از تزئينات آهکي به چند رنگ ديده مي شود که اين امر وجود چند نوع ماده مختلف را در درون لايه هاي زمين نشان مي دهد.

اين مواد و املاح باعث ايجاد رنگ هاي زير مي شوند: سياه رنگ (آهني)، سبز رنگ (مسي)، قرمز رنگ (هماتيت)، سياه رنگ (زغال سنگ) و يا نارنجي متمايل به قرمز رنگ (جيوه) مي باشد.

 عوامل مختلف در حين عمل شکل گيري استالاگتيت باعث به وجود آمدن اشکال غير عادي آنها مي شود.

اين عوامل اندازه و شيب دهانه اصلي، نحوه و جهت نفوذ آب، مقدار اسيد آب، درجه حرارت و رطوبت غار، تاثير جريان هوا و غيره است.

غار لاسکو از جمله غارهاي طبيعي بوده و از سنگ هاي آهکي تشکيل شده است.
اين غار به خاطر موقعيت مکاني خاص خود تا به امروز سالم مانده و عوامل ذکر شده در به وجود آوردن قشر کربناته (کربنات کلسيم تبلور يافته ريز بلور) نقش اساسي را داشته است و با توجه به عمق قابل ملاحظه غار و اين که غار در دامنه تپه اي وسيع قرار دارد که توانسته است از گزند حوادث محفوظ بماند.

بدنه شکل غار مذکور محلي امن براي اسکان انسان هاي اوليه بوده است زيرا آنها با اطمينان خاطر و داشتن فرصت و وقت مناسب توانسته اند آثاري گرانبها را از خود بر جا بگذارند و موجب شگفتي انسان هاي عصر حاضر شوند.

بعضي از غار ها حاوي مقداري گچ و بلورهاي گچ هستند، چه به شکل پوسته اي و چه به شکل دسته گلهاي سفيد که اغلب ديواره و سقف و روي استالاگتيت ها را آرايش مي دهند که در نتيجه نفوذ آب به داخل ترکهاي صخره ها شکل مي گيرند. در اين دنياي زيبا و اسرار آميز، جستجو گران غار هنوز بايد درباره شلاين تشکيلات و تزئينات آهکي آموزش بگيرند و پژوهشگران به تحقيق ادامه دهند.

 

آزمون هاي راديو کربن روش بسيار خوبي است که امروزه مي تواند در بسياري از شاخه هاي پژوهشي مانند ژئولوژي، باستان شناسي، تاريخ گذاري صخره ها، درختان ، مواد معدني تا سفال و ابزار پيش از تاريخ و حتي موميايي هاي مصري به کار رود.

مقدار بسيار کمي از کربن بدست آمده در جوي که دي اکسيد کربن در آن وجود دارد، راديو اکتيو است و از نيتروژن به عنوان نتيجه پرتو افکني پر انرژي کيهاني شکل گرفته و وزن اتمي آن دو واحد بيش از کربن عادي به فرمول C12 است، بنابراين C14 ناميده مي شود.

اين کربن راديواکتيو ماده اي زوال پذير است، اگر مقدار کامل مشخصي از C14 در محفظه اي محبوس شود، نيمي از مقدار اتم هاي آن پس از 5568 سيال از ميان مي روند که اين نيمه عمر ناميده مي شود. بدين ترتيب مقدار مشخصي از کربن راديو اکتيو وارد آب ترادش شده مي شوند و بخشي از آن، صخره آهکي را حل کرده و مي تواند در توف آهکي و تشکيلات راه يابد و در آن باقي بماند.

مشکل بعدي اندازه گيري و شناخت نحوه آهکي شدن آن است. اگر قطعه اي از يک استالاگتيت پيدا شود که دقيقا حاوي نيمي از آنچه در راديو کربن بوده، باشد، اين راهيابي تازه شکل گرفته را ممکن است.

تاريخ 5568 سال عمر دهند که معادل نيمه عمر راديو کربن است و اگر مقدار کمتري در اين قطعه استالاگتيت پيدا شود، نشان مي دهد که عمر آن بيشتر است. اما اگر اين مقدار کمتر باشد، اين تشکيلات بايد جديدتر و جوانتر باشد.

 در هر 2 حالت C14 موجود که حاوي دي اکسيد کربن هوا و خاک است، تغيير نکرده و به ميزان نسبتا خوبي تاريخ گذاري آن تائيد مي شود.

آزمايشات راديو کربن نشان داده که ماده ارگانيک از آنچه درس زده شده، کهن تر است و در ژئولوژي و ديرين شناسي و باستان شناسي و زمينه هاي وابسته اهميت قطعي دارد.
آزمون راديو کربن صراحتا، عمري بيش از 50000 سال را براي تشکيلات آهکي نشان مي دهد.

نمونه هاي استالاگتيتي که از غارهاي زير دريايي جزيره کفالينيا در درياي ايوني به دست آمده بين 16000 تا 20000 سال عمر دارند.

 منشاء استالاگتيت ها ضاهرا به طور محسوسي کم شده است.

گاهي آثاري از ساير مواد راديو کربن نظير اورانيوم در غارها کشف مي شود.

بعنوان مثال در غاري در جنوب فرانسه، نشانه هايي از تخريب به خاطر فروپاشي اورانيوم وجود داشته است.

گاهي مي توان از طريق استالاگتيت هاي شکسته، بعنوان زلزله سنج طبيعي براي بازگويي لرزه هاي گذشته زمين و تخريب هاي مشابه استفاده مي کنند.

 

شکل غارها :

شکل غارها به وسيله شکاف ها و ترکيب مجزه اي اطراف آن و به وسيله علم آب شناسي (جريان، تهاجم شيميايي و مواد در حالت تعليق) و اشکال سطحي و وضعيت سير تکاملي کليه توده هاي صخره اي، تشخيص داده مي شود. در ميان تعداد بي شماري از اشکال که به وسيله انفجارات زير زميني هويدا مي شوند، به نوع اصلي قابل تشخيص است که شامل راهرو، چاه و تالار مي باشد.

الف – راهرو: عبارتند از يک مجراي افقي با شکل تقريبا متقاطع در امتداد طول آن تشکيل شده است.

بخش راهرو توسط رسوبات پر شده است و شامل انواع راهروهاي لوله اي – راهروهاي بالارو، دره هاي عميق (کانيون) و راهروهاي شکل گرفته از مجراهاي متعدد مي باشد.

ب- چاه: مجرايي است که به صورت عمودي گسترش پيدا مي کند. راس آن ممکن است به خارج سطح راه باز کند و نه به يک راهرو يا تالار. اما چاه هميشه داراي مجراهاي خروجي رخنه پذير نيست.

چاه معمولا استوانه اي يا به شکل مخروط بلندي است که تشکيلات آن بر اثر تراوش به داخل يک گروه درزه ايجاد مي شود.

ج – تالار: تالار به معني بخش عظيم يک راهرو است.
از نظر ژئومورفولوژيست ها، تالار راهروي است با يک تقاطع که به وضوح بزرگتر از بخشهاي راهرو يا چاه هايي است که تالار به آنها هدايت مي شود و در نقطه اي که چندين تقاطع مجرا جمع مي شوند، قرار دارد

تالار غار رودافشان در فيروزکوه به ابعاد 50×180 متر مي باشد که داراي حفره روبه گسترش، ساختار ويژه و پديده فرونشستي است که سير تکاملي را طي مي کند.

 نواحي گردآوري، با دامنه تپه ها و فلات بخش فوقاني منطقه کارست مربوط است. کليه ترکهاي کوچک و بزرگ در حوضچه ها، چاهکها و دهانه غارها، آب جاري در سطح را جذب مي کنند. اين ناحيه گردآوري ممکن است به سرعت برخلاف ويژگي کارست از عرض گسترده شود، و يک يا چند رودخانه در ميان يک منطقه غير قابل نفوذ جريان يابد، اما اگر منطقه سنگ آهکي غني باشد، هيچ کارستي زيرزميني ناپديد نخواهد شد. در مورد نقش اين سرچشمه هاي خارجي نبايد مبالغه شود، بزرگترين بخش آب در نظام رودخانه کارست حاوي باراني است که بر خود سنگ آهک مي بارد.

درون توده سنگ آهک، آب موضعي، انباشته ها را حفظ مي کند و ممکن است روي لايه نفوذناپذير پيشرفت کند. اين ذخاير کوچک توسط کانالهاي کوچکي که با کانالهاي گردآوري بزرگتر، يک جريان بزرگتر را بهم مي پيوندند، زهکشي مي شوند.

تجسسات غارشناسي نشان داده است که مجراهاي گردآوري به طور اتفاقي به شکل منابع آب زيرزميني با يکديگر تلاقي مي کنند. اين بازگشت به سطح، گاهي درون راهروي است که مي تواند پيمايش (نقطه يابي) بشود انجام مي گيرد، اما اغلب به شکل يک محل ظهور مجدد چشمه يعني مجرايي که تقريبا عمودي بالا مي آيد و جريان جويباري رامترها يا حتي ده ها متر زير سطح رودخانه اي که به آن مي پيوندد، به سطح مي آورد. سير تکامل نظام زهکشي پيچيده و دشوار است. نظام کارست به عنوان شبکه هاي از درزه هاي شناور در آب منشاء پيدا مي کند. اين شبکه به شکل نوعي از سطح ايستابي (سفره آب) سلولي (حجره دار) با زهکشي کند و نقاط بي شماري از خيزآبها و تغييرات کند در جريان آب در مي آيد.
به تدريج مسير زهکشي در کناره سنگ آهکي و همزمان، مجراهاي زهکشي اصلي از نظر اندازه افزايش مي يابد و نقاط خيزآبها از نظر تعداد، کاهش پيدا مي کند. شبکه درزه ها از ادامه، باز مي ايستد و به عنوان کانالهاي زهکشي و نواحي گردآوري سازمان مي يابد.

آب و هواي غارها:

در بالاي سطح ايستابي (سفره آب) در راهروهاي بخش فوقاني نظام کارست، حرکات هوا پيرو قوانين معمول است. هواي ذخيره شده در حفره هايي که توده صخره را مي پيمايند در دنيا ممکن است ارزش قابل توجهي پيدا کند. اين هوا با خارج در بين چند دهانه در بخش فوقاني و تحتاني توده هوا ارتباط دارد. درجه حرارت اين توده هوا تقريبا ثابت است، البته جو خارج هنگام ورود اين توده هواي زياد شده، حاوي مقدار معيني بخار آب است و هنگامي که خنک مي شود، فشار بخار کاهش مي يابد. در تابستان، درجه حرارت هواي گرم وارد شده به غار پايين مي آيد و مقدار بخار آب به نقطه اشباع نزديک شده و يا حتي به آن مي رسد. در زمستان، هواي نمناک سرد، به هنگام ورود به غار گرم مي شود، و نتيجه اي معکوس يعني کم شدن رطوبت را موجب مي شود. اين مرحله دوباره گرم شدن کند است و به خاطر تبخير موثر در جلو سطوح بزرگ يعني حتي در ديواره ها، حوضچه ها و بسترهاي گلي اشباع شده نمناک و عرق کرده غار جاي مي گيرد. به هر حال به طور کلي رطوبت هوا افزايش يافته است. در اين حالت، نظام غار به عنوان يک تنظيم کننده با گرايش به حفظ درجه اي از رطوبت نسبي، عمل مي کند.

هنگام بحث پيرامون آب و هواي غار، بايد غارهاي يخي نيز مورد توجه قرار گيرد.

محاسبات آب و هوايي:

محاسبات سودمند عبارتند از: درجه حرارتي که ترجيحا به نسبت يک دهم درجه سانتيگراد اندازه گيري شده باشد، درجه حرارت غار و همين طور درجه حرارت رسوبهاي آن نيز اندازه گيري مي شود. درجه حرارت رسوبها از قرار دادن يک ترمومتر چند سانتيمتري در درون بستر

گلي، به دست مي آيد.
رطوبت: اين محاسبه تا حدي ناممکن است، چون هيچ ابزار قابل حملي قادر به محاسبه رطوبت با درستي کامل نيست.

جريانهاي هوا: ابزار نسبتا گرانقيمتي براي اندازه گيري سرعت جريان هوا وجود دارد. توده هوا، هواي سرد زمستان و هواي گرم تابستان، به خاطر برخورد با ديوارها، که درجه حرارت آنها پايدار مانده است، به اندازه درجه حرارت داخل غار مي شود. مرحله تراکم با همين نتيجه عمل مي کند. از آنجا که هواي سرد سنگينتر از هواي گرم است، هنگامي که درجه حرارت خارج بالاتر از درجه حرارت غار است، هواي زيرزمين متراکمتر از هواي خارج شده و تمامي توده هوا در غار از دهانه هاي تحتاني خارج مي شود. در دهانه هاي فوقاني غار، جريان هوا ممکن است به طرف داخل يا پايين احساس شود در حالي که، در دهانه هاي تحتاني، جريان هوا به بيرون است. در هر صورت، هميشه بايد به خاطر داشت که جريان هوا براي تجسس کننده نشانه مهمي به شمار مي رود. هوا در بن بست ساکن است، وجود جريان هوا، به هر حال وجود يک حفره نسبتا بزرگ را ايجاب مي کند.

ديگر عوامل ممکن است تحت تاثير سرعت جريان هوا، از نظر افزايش و از نظر ابعاد باشد، باد برخلاف دهانه غار مي وزد، يک آبشار (به ويژه نوع تند و شديد آن)، يک شبکه آبخيز باريک يا يک دگرگوني ناگهاني در فشار هوا (جو) را تقويت مي کند. اين تاثيرات، عموما کوچک يا گذرا هستند. بايد توجه داشت که جو در غارها بسيار مرطوب، يعني نزديک به اشباع يا حقيقتا فوق اشباع است.

وزش باد در غار: در نقطه اي در غارهاي پوستونا استالاگتيت ها به صورت رديفي از پرچمها به شکلي عجيب و در وضعيتي غير از وضع عادي، به صورت عمودي از سقف غار آويزان هستند. اين مدرکي است براي نشان دادن فعاليت باد در داخل غار که تشکيلات دريپ استون را در هنگام رشد خم کرده است. آب تراوش شده اي که به وسيله باد خنک مي شود و رسوب سنگ آهک را روي لبه باد پناه بر جاي مي گذارد، به طوري که استالاگتيت ها در گوشه اي به جاي رشد مستقيم به پايين، حالت برجسته پيدا مي کنند.

همه غار نوردان مي دانند قدرتي که باد در داخل غارها مي تواند داشته باشد، چگونه قدرتي است. اين باد امواجي را در درياچه هاي زيرزميني ايجاد مي کند و حبابهاي استيلن را به طور آزاردهنده اي به وزش در مي آورد. در بعضي از مناطق کوهستاني ممکن است سرعت باد تا 45 کيلومتر در ساعت قدرت داشته باشد. اغلب در داخل غار، يک تندباد يکنواخت وجود دارد، فرکانس و سرعت باد بستگي به فشار هوا در خارج غار دارد. قدرت باد در داخل غارگاهي بايد به دقت با بررسي کليه حفره ها و دست اندازها و توقف طولاني آن در زيرزمين اندازه گيري شود تا بتوان وضع مناسبي را ايجاد کرد. اگر درجه حرارت در خارج غار بالا برود، گردش جريان هوا برعکس مي شود و هواي سرد سنگين از دهانه غار به خارج جريان مي يابد. چنانچه غاري در منطقه کوهستاني بلندي قرار داشته باشد توسط حفره اي که جريان هوا از آن داخل غار مي شود، با سطح ارتباط پيدا مي کند. اين جريان هوا سرد است، بنابراين درجه حرارت چنين غارهايي معمولا همان درجه حرارت متوسط خارج غار است که زمستانهايي با يخبندان پيشرفته دارد. پس يک غار بزرگ وسيله اي است براي تهويه قوي، حال آنکه غارهاي کوچکتر مي توانند تحت تاثير حرکت توده هاي هواي سرد و گرم قرار بگيرند، ارگانيسم غار خو گرفتن با چنين تغيير شرايط را آموزش مي دهد. مثلا خفاشها با قطرات شبنم در حالي که از سقف در حدود 10 متري ورودي آويزان هستند، مشاهده مي شوند. در شب که درجه حرارت غار پايين مي آيد به همان نسبت درجه حرارت بدن جانوران نيز پايين مي آيد. در صبح، حرارت خورشيد به غار وارد مي شود و هواي گرم در مسير کف غار جاي هواي سرد را مي گيرد. رطوبت در هواي گرم به صورت شبنم روي پر خفاشهاي خفته نشست مي کند.

وضع طبيعي غار:

غار داراي بادگير و هواکشهاي مخفي بي شماري است که هواي خارج با شدت از آنها داخل غار مي شود و بدين سبب هواي آن فوق العاده سرد بوده، و همين امر باعث مي گردد که آبهاي موجود در غار به حال انجماد درآمده و تشکيل توده هاي بزرگ يخ و مخزنهاي وسيع يخي را که قشر بعضي از آنها به 5/1 متر مي رسد، بدهند. يخبندان غار از ماه اول سال آغاز و تقريبا تا اواسط بهار ادامه دارد و سپس در طول تابستان و پاييز به علت خشکي هوا و عدم جريان آب، يخها شروع به ذوب شدن کرده و روبه کاهش مي رود. بهترين زمان بازديد از اين غار جالب در ارديبهشت ماه است که کثرت تشکيلات يخي و زيبايي آن به حداعلي رسيده و مناظر بديع و جالبي در آن ايجاد مي گردد ( تصوير 26). غار يخ مراد يکي از پر پيچ و خم ترين غارهايي است که نظير آن به ندرت ديده شده و از اين رو بازديد تمام نقاط آن مستلزم وقت کافي، حوصله و دقت فراوان و در دست داشتن کروکي دقيق و کامل است. اين غار از حيث تزيينات آهکي قابل ملاحظه نيست و جز در چند بخش کوچک چيزي به چشم نمي خورد. ولي روي هم رفته استالاکتيت هاي اسفنجي الوان طبقه زيرزميني و نيز چند قسمت ديگر آن جالب است. نکته قابل توجه اينکه غار يخ مراد در بخشي چهار طبقه بوده و در يک امتداد عمودي به عمق 30 متر، به طور مطبق بر روي هم قرار گرفته است و جزو معدود غارهاي مطبق ايران است.

از ديگر غارهاي يخي ايران مي توان از غار يخ در زير قله دنا نام برد.

بخش دوم: غارهاي مصنوعي

منبع : پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور

  

دشت هايي چه فراخ !

كوههايي چه بلند !

در گلستانه چه بوي علفي مي آمد !

من در اين آبادي، پي چيزي مي گشتم :

پي خوابي شايد،

پي نوري، ريگي، لبخندي .

***

پشت تبريزي ها

غفلت پاكي بود، كه صدايم مي زد .

پاي ني زاري ماندم، باد مي آمد، گوش دادم :

چه كسي با من، حرف ميزد ؟

سوسماري لغزيد

راه افتادم .

يونجه زاري سر راه،

بعد جاليز خيار، بوته هاي گل رنگ

و فراموشي خاك

***

لب آبي

گيوه ها را كندم، و نشستم، پاها در آب :

( من چه سبزم امروز

و چه اندازه تنم هشيار است !

نكند اندوهي، سر رسد از پس كوه .

چه كسي پشت درختان است !

هيچ، مي چرد گاوي در كرد .

ظهر تابستان است .

سايه ها ميدانند، كه چه تابستاني است .

سايه هايي بي لك ،

گوشه اي روشن و پاك

كودكان احساس! جاي بازي اينجاست .

زندگي خالي نيست :

مهرباني هست، سيب هست، ايمان هست  .

آري

تا شقايق هست، زندگي بايد كرد .

***

در دل من چيزي است، مثل يك بيشه نور، مثل خواب دم صبح

و چنان بي تابم، كه دلم مي خواهد

بدوم تا ته دشت، بروم تا سر كوه .

دورها آوايي است، كه مرا مي خواند . ))

*****

**سهراب سپهري**

از طرفي محيطهاي طبيعي و پر از درخت و اب چه در كوها و چه در تپها قطعا بر روي تمام اركانهاي بدن (جسم و روح انسان)جهت كار و فعاليت بيشترو خستگي كمتر تاثير مطلوب دارد.به منظور حداكثر بهده برداري از اين ويژگي خود بايد تمرينات دويدن يه كوه پيمايي را به طور منظم انجام دهيم در غير اين صورت بدين مقصود مخواهيم رسيد.

براي دويدن و كوه پيمايي آرام و طولاني مواد زير ضروري است:

• انتخاب فضاي مناسب: پاركها و كوهاي اطراف محل سكونت كه خيلي راحت در دسترس باشد.خوشبختانه كساني كه در شهرهاي بزرگي مانند تهران و …… كه به كوهستان نزديك اند مي توانند به اساني از آن استفاده كنند
• انبخاب زمان ورزش: پزشكان ورزشي در كشورهاي پيشرفته نظر دارندكه بهترين زمان براي ورزش  بعد از ظهر هاست و پس از غذاي سبك و به موقعو بين ساعات3تا 7 ميباشد.البته نبايد فراموش كردكه در شهرهايي مانند تهران اين برنامهخطرناك است چون هواي آلوده و دود به نا سلامتي بيشتر كمك ميكند

نتيجه دويدن و كوهنوردي آرام و طولاني

v      بهبود اعمال عصبي و رواني :تحقيقات و مطالعات طب ورزشي نشان ميدهد دويدنها ي منظم و راه پيماييدر كوهستان انتقال اكسيژن را از ششها  به تمام نقاط تحتاني بدن  تسهيل مرده و از اينرو به طور مو ثري بر روي عملكرد دماغي اثر ميگذارد

v      افزايش بافت استخواني  به عقيده ارتو پدها: استخوان بندي انسان پيوسته تحت تاثير عمل سلولهايي است كه بافت استخواني مي سازند يا تخريب مي كنند . تنفس حاصل از دويدن يا  كوه نوردي ارام و طولاني حريكات لازم را به منظور حفظ  رابطه موجود بين فرايندهاي ساخت و تخريب بافت استخواني ايجاد مي كند به علاوه ترا كم بافت اسخواني افرادي كه حداقل 30 دقيقه مي دوند يا راههاي كوهستاني را به مدت چند ساعت ارام مي پيمايند 30 با40 درصد بيشتر از افرادي است كه با اين ورزش هاي دست يافتني اسان نمي پردازند

v      افزايش طول عمر : دكتر رالف پافنگر DR.RALPH_PAPHENBER الماني مي گويد كساني كه در 80 سالگي به طور منظم به ورزش بپردازند مي توانند انتظار حداقل انتظار 2 سال عمر مفيد بيشتر از فردي كه گاه گاه ورزش مي كند داشته باشد.

v      غلبه بر افسردگي : زمان زمان بيماري افسردكي است بخصوص در شهرهابي بزرگ و  پر جمعيت و بين اسمان خراشهاي سر به فلك كشيده. يك تيم پزشكي برنامهاي ورزشي در دانشگاه ويسكانسين امريكا مدت 2 سال روشهاي درماني مختلفي را براي  معالجه افسردگي افراد مورد تحقيق و بررسي قرار دادند. در نتيجه  تنها درماني كه صد در صد در چنين مواردي تاثير داشت دويدن و كوخ پيمايي آرام بود. اين درمان مدتها قبل يعني از زماني كه دكتر جواني به نام فاچهDR.FACHEدر سال 1896يك فرضييه پزشكي تحت عنوان (ضعف اغصاب و درمان ان به وسيله تمرينات بدني) ارايه داده نيز شناخه شده است.

v      تمريناب عضله قلب : تجربه نشان داده است كه پزشكان برخي ناراحتي هاي قلبي را به راه پيمايي و كوه پيمايي ارام و سبك و دويدنهاي ارام و طولاني مداوا كردند زيرا كه چنين برنامه هاي ورزشي كه به طور مداوم منظم انجام گيرد كار سيستم قلبي و عروقي را بهبود مي بخشدو باعث قوي شدن عضلات و عروق قلب از نظر فيزيولوژيكي مي شودو جربان خون را به وسيله انقباضات بسيار نيرومند مي شود.وقتي چنين فعاليتي  صورت مي گيرد ميزان ضربان قلب به تدريج  با ريتمي  كه ميتواند به مدت طولاني و بدون خستگي به كار ادامه دهد افزايش مي يابد و پس از دويدنهاي ارام و طولاني يه كوه پيمايي ارام و طولاني ميزان ضربان قلب به سرعت به حالت اوليه بر مي گردد و پزشكان معتقدند در چنين مواردي قلب با كار ايي فوق العاده خستگي كمتر انجام مي دهد

v      افزايش حجم ششها : به علت حجم و بزرگ شدن ششها تعداد حركات تنفسي كاهش مي يابد. به همين دليل ششها در اثر بهبودي تبادل گاز و عضلات تنفسي كار كمتر را انجام ني دهند زيرا كه به صورت طبيعي و عادي  روي هم رفته كوه پيمايي ارام  و دويدن هاي طولاني و نرم به طور قابل توجهي حجم ششها را افزايش مي دهد

v      بهبود عمل گوارش : با راه پيمايي و دويدنهاي طولاني و كوه پيمايي هاي حساب شده گوارش را اسان تر و اشتها را بيشتر مي كند به علاوه  ناراحتيهاي يبوستي به ويژه خانمها را در اثر اين ورزشها كه به طور منظم و دقيق انجام شده اتفاق نمي افتد

v      مصونيت از خطر ابتلا به سرطان : پژشكان متخصص نظر مي دهند رشد شرطان سينه در بين زنان 2 برابر از زنان فعال است.  يك تيم پزشمي از دانشكاه هاروارد  امريكا در سال 1994 براي بيان دقيقتر اين اختلاف تحقيق گسترده اي را بر روي 5500 زن در 10 كالج امريكايي  انجام داده و نتيجه گرفتند كه زناني كه از تمرينات عضلاني مستمر و منظمي بر خور دار بودند نسبت به غير فعالان كمتر دچار اين عارضه شده اند و اين نتيجه ورزشهايي مانند راه پيمايي دويدن و كوه پيمايي ارام بوده است

        vهمين قدر بدونين كه ورزش دواي خيلي از درد هاس كافيه…..

ما در يک فوريت پزشکی در خانه بيشتر از آنکه به داروهای گياهی فکر کنيم به سراغ ضد عفونی کننده ها و مسکن های رايج ميرويم. اما گياهان را هنوز هم ميتوان جانشينی موثر برای بسياری از داروهای بدون نسخه موجود دانست و در مواردی شاید دسترسی به آنها بسیار ساده تر از دسترسی به جعبه کمکهای اولیه استاندارد باشد. مثلا در یک منطقه روستایی،برای استفاده در منزل،فراورده های تجارتی را میتوان جانشین گیاه تازه نمود.

داروی خريدنی: داروهای گیاهی را میتوان در اشکال گوناگون،شامل کرم،عصاره روغنی وکپسول،بصورت آماده خریداری کرد.در زیر تعدادی از مفید ترین گیاهان دارویی برای نگهداری در جعبه کمکهای اولیه در منزل معرفی شده اند.

داروهای نجات بخش: داروهای حاصل از گل گنذم یا قنطوریون اثر زیادی بر احساسات و عواطف دارند.این دارو که به شکل کرم هم موجود میباشد،برای شوک ها و ناراحتی های عصبی مفید است.

کرم گل داوودی: اغلب آنرا بعنوان همیشه بهار میفروشند،یک ضد عفونی کننده و ضد قارچ است،برای انواع خراشیدگیها و بریدگیها مفید است.

پماد گوش خر: این پماد با  افزایش دادن رشد سلولها  سرعت ترمیم زخم را بیشتر میکند: تنها در زخمهای تمیز بکار ببرید چون سرعت ترمیم پوست ممکن است باعث باقی ماندن کثافات در زخم شود.
 

کرم حشیشه القزاز: یک داروی با ارزش که برای بیرون کشیدن تراشه چوب و نیش حشرات حشرات و کورک یا برای سوختگی و تاول بکار میرود.

کرم آرنیکا: موثر برای کوفتگی و کشیدگی عضلات . در پوست مجروح بکار نبرید چون ممکن است تحریک کننده باشد.

قرصهای آرنیکا: برای شوکها یا حوادث خانگی لازم است،یکی از این قرصهای همئوپاتیک را میتوان تا هنگام ایجاد احساس آرامش ، هر 30 دقیقه  یک بار مصرف کرد.

روغن اسطوخودوس: 2-3 قطره ی آنرا به یک قاشق چایخوری روغن حامل اضافه کنید و انتهای گردن و شقیقه ها را ، با بروز اولین نشانه های سزدزد یا میگرن ،ماساژ دهید.از همین مخلوط برای درمان سوختگی،تاول و آفتاب سوختگی استفاده کنید.

روغن درخت چای: فوق العاده ضد عفونی کننده و ضد قارچ برای بریدگیها و خراشها و نیز زگیل و تبخال.

کپسول مغربی: درمان کننده مناسب حالت خماری است با مقدار دوز بالا (دو تا سه گرم) در صبح مصرف شود تا به آرامش و نشاط لازم برسید.

عصاره نارون کوهی: مناسب برای درمان سوختگی سطحی و سوختگی بر اثر آفتاب ، خیسانده ریشه های طنابی نارون کوهی جریان خون را در محل زخمها و نیش حشرات تسهیل میکند و آنرا تسکین میدهد برای کوفتگی و در رفتگی عصاره منجمد نارون کوهی که قبلا آماده و با مشخصات در فریزر قرار داشته استفاده کنید.

داروهای خانگی: از مواد خام موجود در قفسه آشپز خانه ،مانند سیر،زنجبیل،چای های گیاهی،برخی از مفید ترین داروها بعنوان کمکهای اولیه ،به دست می آید،علاوه بر این،روغن دمکرده گیاهان تازه را میتوان با استفاده روشهای سرد و داغ تهیه ی دمکده فراهم آورد.

سیر: حبه های سیر را که فوق العاده ضد عفونی کننده اند ، روی جوشهای آکنه یا نقاط عفونی دیگر پوست بمالید و برای درمان میخچه از سیر له شده استفاده کنید.

صبر زرد: برای تسکین سوختگی خفیف، تاول یا آفتابسوختگی برگی از یک گیاه صبر زرد (aloe vera) بکنید ،آنرا بشکافید و ژل غلیظ درون آنرا فرا به ناحیه آسیب دیده بمالید.

پیاز: برش ها ی تازه پیاز را روی محل گزش حشرات قرار دهید تا فورا تسکین یابد. همچنین برای از بین بردن کهیر های ناشی از مواد غذایی میتوانید از آب استفاده نمائید.

زنجبیل: یک قطعه از زنجبیل را که حالت بلوری یافته است برای رفع تهوع و پیشگری از استفراغ بجوید.

در مزرعه (طبيعت بکر): در یک مورد فوری در منطقه ای روستایی میتوانید از بومادران برای جلوگیری از خونریزی و زخم و بینی،از مینا چمنی (daisies)له شده برای کوفتگی و کشیدگی غضلات، از بارهنگ (plantain-plantago) تازه یا بادرنجبویه(lemon balm) برای گزیدگی حشرات ، و البته از dack leaves برای رفع خارشهای ناشی از تماس با گزنه ، استفاده کرد.

گیاهان خشک شده: مجموعه ای از گیاهان خشک شده ،به صورت باز یا کیسه ای را برای تهیه دمکرده ها ی گیاهی در دسترس داشته باشید. دمکرده بابونه را برای ناراحتی ها و شوکهای عصبی ،رازیانه را (fennel) یا نعناع را برای سوء هاضمه و اسطخو دوس را برای سردرد و میگرن مصرف کنيد.

روغنهای دمکرده: از روغن هو فاریقون برای سوختگی ، از روغن گل قاصدک (marigold) برای کوفتگی و کشیدگی غضلات ، و از روغن بادرنجبویه (lemon balm) برای نیش حشرات و بعنوان  دافع حشرات استفاده کنید.

با تشكر از محسن داداشي